• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Cyfrowa Akademia

      Odwrócona lekcja, wprowadzenie

      Odwrócona lekcja – jak sama nazwa wskazuje – odwraca porządek zwykłych szkolnych zajęć. Uczniowie uczą się w domu, a na lekcji ćwiczą, rozwiązują zadania, weryfikują, powtarzają i ugruntowują wiedzę. Przygotowanie odwróconej lekcji jest dla nauczyciela pozornie łatwym zadaniem – uczniowie uczą się sami, w szkole tylko powtarzają materiał – ale w rzeczywistości wymaga sporo wysiłku oraz umiejętności planowania, przewidywania i moderowania na bieżąco pracy uczniów.

       

      Zadaniem nauczyciela jest przygotowanie odpowiednich materiałów dotyczących tematu, który będzie przedmiotem uczniowskich dociekań oraz instrukcji wyjaśniającej jakich informacji mają szukać uczniowie, na jakie pytania odpowiedzieć i jakie umiejętności ćwiczyć. Lekcja w szkole ma na celu sprawdzenie, czy uczniowie zrealizowali założone cele i zdobyli wszystkie przewidziane w instrukcji umiejętności i informacje. Nauczyciel powinien tak pokierować procesem uczenia się, aby uczniowie wykształcili nawyki pozwalające na samodzielne i świadome budowanie zasobu wiedzy. 

       

      źródło: Flickr, Brad Flickinger, CC BY 2.0


      Metoda odwróconej lekcji powstała w Stanach Zjednoczonych. Pierwotnie, materiałem, na którym pracowali w domu uczniowie, były specjalnie nagrywane przez nauczycieli filmiki-wykłady. Na pewno szczególnie wartościowy będzie dla uczniów autorski materiał przygotowany przez nauczyciela – film, prezentacja czy nagranie audio – ale, proponując uczniom źródła, warto skorzystać z tych już dostępnych – artykułów, stron internetowych, filmów, nagrań czy książek. Punktem wyjścia do samodzielnych uczniowskich poszukiwań może być też rozmowa czy wizyta w muzeum. Ważne jest, aby uczniowie wiedzieli jakich informacji poszukują i jaki jest cel poszukiwań.

       

       

      Praca w domu:

      Uczniowie postępują zgodnie z instrukcjami nauczyciela – poszukują odpowiedzi na pytania, definiują określone pojęcia, zbierają konkretne informacje, ale należy ich również zachęcać do prowadzenia własnych poszukiwań i rozwijania wątków, które szczególnie ich zainteresują. Samodzielna praca uczniów może przebiegać wielorako i jej kształt zależy od ustaleń uczniów z nauczycielem. Uczniowie mogą pracować samodzielnie lub w zespołach. Szczególnie cenne są samodzielne poszukiwania uczniów – znalezione przez nich ciekawostki, dodatkowe informacje czy źródła. Warto podkreślić, jak istotne jest dokumentowanie tych poszukiwań – notowanie ciekawych zagadnień, pomysłów i budowanie bazy źródeł. Taka baza może być przydatna zarówno dla nauczyciela, jak i dla innych uczniów. Udostępnienie swoich materiałów kolegom – na przykład poprzez zamieszczenie dokumentu w chmurze – kształtuje w uczniach chęć dzielenia się zgromadzoną przez siebie wiedzą.

      Nauczyciel może również przygotować karty pracy. Są one szczególnie pomocne na początku, kiedy metoda odwróconej lekcji nie jest jeszcze naturalnym sposobem pracy, a uczniowie uczą się dopiero jak samodzielnie zdobywać i porządkować wiedzę. Karty mogą zawierać pytania pomocnicze i wskazówki, ale również ćwiczenia i zadania do rozwiązania. Dzięki pracy z ćwiczeniami uczniowie mogą samodzielnie weryfikować, czy udało im się znaleźć i zrozumieć wszystkie informacje.

       

      Nauczyciel nie jest tu więc ekspertem, ale przewodnikiem, który pokazuje ścieżki myślenia i definiuje zakres materiału do analizy. Uczniowie mogą ograniczyć się do zaproponowanych przez niego źródeł, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby samodzielnie rozwinęli interesujące ich wątki i sięgnęli poza to, co obowiązkowe. Dzięki temu rozbudzają swoją ciekawość i chęć zdobywania wiedzy. Należy ich do tego zachęcać. Atrakcyjny dla uczniów
      i dobrze wprowadzony przez nauczyciela temat pomoże już na wstępie zmotywować uczniów do poszukiwań.

      Uczniowski sposób myślenia o kolejności zadań wykonywanych w szkole zostaje postawiony na głowie, dlatego wprowadzenie do odwróconej lekcji powinno być szczegółowe i wyczerpujące. Istotne jest, aby uczniowie wiedzieli co ich czeka, rozumieli czego wymaga od nich nauczyciel oraz na czym polega metoda, którą będą pracować. 

       

       

      Praca w klasie:

      Zadaniem nauczyciela jest takie przygotowanie lekcji, aby uczniowie mogli zweryfikować swoją wiedzę i sprawdzić ją w praktyce. Dobrze jest przygotować zajęcia w atrakcyjny sposób, tak by zastosować jak najwięcej metod wykorzystania wiedzy – zorganizować quiz o najważniejszych zabytkach Londynu, grę miejską z elementami wiedzy o małej ojczyźnie, grę „Milionerzy” dotyczącą budowy komórki. Praca w szkole domyka odwrócony cykl zajęć. Uczniowie chętnie uczestniczą w lekcji, do której solidnie się przygotowali, ponieważ czują, że są aktywnymi uczestnikami procesu zdobywania wiedzy. Odwrócona lekcja buduje w uczniach poczucie odpowiedzialności za to czy i w jakim stopniu są przygotowani do zajęć. Ci, którzy nie wykonali zadania domowego, nie mogą w pełni uczestniczyć w praktycznych ćwiczeniach w czasie lekcji. Atrakcyjna forma ćwiczeń będzie dodatkową motywacją do zaangażowania się w samodzielną pracę w szkole. Bardzo ważnym elementem jest podsumowanie pracy metodą odwróconej lekcji. Uczniowie powinni
      mieć okazję do przeanalizowania swojej pracy i wyciągnięcia wniosków. Warto zwrócić uwagę uczniów na nawyki myślowe, które były w samodzielnej pracy przydatne i zapytać co sprawiło im szczególną trudność. Cykliczna praca metodą odwróconej lekcji pozwoli uczniom doskonalić umiejętności samodzielnego uczenia się i świadomego budowania wiedzy.

       

      Odwrócone nauczanie – ze względu na swoją nazwę – mylone jest często z metodą uczymy innych. Uczniowie, ucząc innych, zamieniają się rolami z nauczycielem, a ich głównym celem jest przekazanie wiedzy. Pracując metodą odwróconej lekcji, uczniowie koncentrują się przede wszystkim na budowaniu zasobu wiedzy i skupiają się na tych kompetencjach, które są kluczowe dla skutecznego i samodzielnego uczenia się.

       

      oprac. na podstawie materiału wypracowanego w programie "Szkoła z klasą 2.0"

      "Pięć metod, czyli jak uczą Szkoły z Klasą 2.0"