• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Aktywna edukacja

      Modele wykorzystywania TIK w pracy z uczniami

      Przyjrzyjmy się bliżej kilku modelom wykorzystywania TIK w pracy nauczycieli z uczniami.

       

      Model I:

      Nauczyciel wykorzystuje TIK do przygotowania materiałów do zajęć; uczniowie są odbiorcami – pracują z materiałami, ale bez możliwości korzystania z TIK (nauczyciel z TIK + uczeń bez TIK).

      Ten sposób pracy z TIK jest stosowany na co dzień przez dużą grupę nauczycieli. Komputer stał się urządzeniem, które w dużym stopniu wspomaga przygotowanie stosowanych powszechnie na lekcji kart pracy, instrukcji, testów, prezentacji multimedialnych, animacji, filmów, zdjęć, nagrań, plansz, plakatów, gier edukacyjnych itp. Nauczyciel zazwyczaj pracuje nad materiałami w domu, potem drukuje i powiela gotowy materiał lub prezentuje go w klasie, jako pomoc dydaktyczną. Sam aktywnie się włącza w proces tworzenia materiału, zarówno na etapie przygotowań, jak i w fazie realizacji, natomiast uczniowie korzystają z gotowego produktu wytworzonego przez nauczyciela − słuchają, oglądają, czytają, piszą, liczą, wykonują czynności manualne, myślą. Jednym słowem angażują się w takie aktywności, które można określić mianem: „uczenie się tradycyjnymi metodami”. Czy są one gorsze od technologii informacyjnej? Nie. O tym decyduje wyłącznie cel i efektywność każdej z zastosowanych metod.

       

      Model II:

      Uczeń pracuje z TIK samodzielnie lub w grupie w domu, aby przygotować się do lekcji; pozostali uczniowie i nauczyciel są odbiorcami – korzystają z materiałów bez aktywnego używania TIK (nauczyciel bez TIK + uczeń z TIK).

      Ten model pracy z TIK zakłada różnorodną aktywność ucznia, najczęściej w formie pracy domowej, czasem w postaci projektu edukacyjnego. Schemat działania jest następujący: uczeń na polecenie nauczyciela lub z własnego wyboru (albo też zainspirowany przez kogoś), zobowiązuje się wykonać pewne zadanie (samodzielnie lub w grupie) − warunkiem jest skorzystanie w domu lub terenie z urządzeń i narzędzi TIK. Zadanie to może przybierać różne formy, i tak może polegać na: gromadzeniu informacji, przygotowaniu prezentacji, doświadczenia, zrobieniu filmu, nagrania dźwiękowego, opracowaniu wzajemnego nauczania, gry edukacyjnej i wielu innych materiałów, które następnie prezentowane są w klasie innym uczniom i nauczycielowi. Uczeń, który pracuje nad przygotowaniem tych materiałów aktywnie się uczy, przez osobiste doświadczenie.

       

      Model III:

      Nauczyciel przygotowuje zajęcia lub  materiały używając TIK; uczniowie korzystają z TIK w czasie lekcji – podczas pracy z materiałami korzystają z TIK ( nauczyciel z TIK + uczeń z TIK w klasie).

      W tym przypadku praca ucznia w klasie jest kontynuacją pracy nauczyciela z TIK. Nauczyciel koncentruje się głównie na tym, aby stworzyć dla ucznia „przestrzeń” do osiągania założonych celów uczenia się ze wspomaganiem technologii informacyjnej. Po przygotowaniu materiałów (np. linków do określonych zasobów internetu, instrukcji i kart pracy lub zadań w formie elektronicznej, e-lekcji, które można realizować ofline lub online), uczniowie w czasie lekcji samodzielnie, w parach lub małych grupach, uczą się w oparciu o materiały oraz technologię. Ten schemat współpracy implikuje rozwój po obu stronach − nauczyciela i ucznia. Wymaga też dużego zaangażowania, i trzeba przyznać, jest determinowany  nie tylko umiejętnościami nauczyciela i uczniów w zakresie TIK. Jak już wielokrotnie zwracaliśmy uwagę, kluczem do sukcesu jest celowe wykorzystanie technologii informacyjnej w nauczaniu. Przestrzeń informatyczna, w której pracuje uczeń powinna więc być podporządkowana celom uczenia się przez nauczyciela. Wymaga to od nauczyciela nie tylko wysokiego poziomu świadomości celów, jak również umiejętności posługiwania się TIK oraz znalezienia równowagi pomiędzy wykorzystaniem najnowszych technologii a alternatywnymi środkami dydaktycznymi. Czy ten model sprzyja aktywnemu uczeniu się uczniów? Tak, o ile trafia w ich potrzeby i umiejętności.

       

      Model IV:

      Odwrócona lekcja: nauczyciel korzystając z TIK, przygotowuje dla uczniów materiały do uczenia się w domu; uczniowie na podstawie tych materiałów opracowują temat lekcji, a zdobytą wiedzę wykorzystują na lekcji, stosując TIK (nauczyciel z TIK + uczeń z TIK w domu i w klasie - nieobligatoryjnie).

      W prezentowanym schemacie wspólna praca nauczyciela i ucznia nad osiągnięciem celów dydaktycznych wiąże się ze stosowaniem komputera i internetu, podczas gdy praca z książką, zeszytem i długopisem schodzi na plan dalszy. Nie oznacza to jednak, że nauczyciel i uczniowie pracują wyłącznie z TIK i porzucili inne, skuteczne sposoby nauczania i uczenia się. Wykorzystanie TIK może być zharmonizowane z innymi aktywnościami ucznia. W modelu „odwróconej lekcji” praca uczniów nie wymaga obligatoryjnego użycia TIK w klasie. Nauczyciel może się opierać na – zaprojektowanym przez siebie – przygotowaniu uczniów do zajęć i dopiero w klasie przeprowadzić lekcję bez korzystania z TIK. Jedną z zalet tego modelu uczenia się uczniów jest przygotowanie się merytoryczne do aktywności zaplanowanych na lekcję, ukierunkowane przez nauczyciela. Dzięki temu możliwe jest aktywne uczenie się uczniów w szkole i osiągnięcie większej skuteczności nauczania. Kiedy uczniowie mają przed lekcją pewną podbudowę merytoryczną, praca w klasie może być bardziej skupiona na praktycznym wykorzystywaniu wiedzy, a dzięki zadaniom wykonanym w domu − na nabywaniu umiejętności, a nie na zdobywaniu informacji.

      Czy jest to model idealny, docelowy i zalecany dla wszystkich? Ten sposób pracy wymaga zwrócenia uwagi na czas, który uczniowie spędzają przy komputerze, aby nie odbiło się to na ich zdrowiu.

       

      Model V:

      TIK towarzyszy procesowi uczenia się.

      Stosowanie TIK, zarówno przez nauczyciela, jak i uczniów, ma miejsce w domu i szkole. Przykładem tego modelu jest e-portfolio. Nauczyciel przygotowuje w internecie materiały na lekcję, a uczniowie prowadzą swoje elektroniczne zeszyty, do których ma dostęp zarówno uczeń, jak i nauczyciel, a także w razie potrzeby inni uczniowie. Dzięki takiemu wykorzystaniu TIK praca uczniów może być wykorzystana zarówno w procesie uczenia się, jak też przy podsumowaniu i ocenie pracy ucznia w formie produktu (performance assessment). Planujemy poświęcić temu modelowi więcej miejsca w przyszłości.


      Przedstawione modele różnią się celami zastosowania oraz stopniem zaangażowania nauczyciela i uczniów w pracę, wymagają też innego czasu na przygotowanie zajęć; wybór zależy od nauczyciela. Warto pamiętać przy tym, że celem wprowadzenia TIK do szkół jest zwiększenie efektywności uczenia się uczniów poprzez aktywne wykorzystywanie przez nich możliwości, jakie niesie TIK. Nie chodzi o proste zastąpienie tradycyjnego nauczania. Na przykład pisanie na tablicy zamieniamy na pisanie na tablicy interaktywnej, albo prosimy uczniów, żeby zamiast analizy tekstu z podręcznika, obejrzeli prezentację przygotowaną przez nauczyciela, albo zamiast rozwiązywać zadanie w zeszycie, wypełnili kartę pracy. Użycie TIK powinno być uzasadnione, czyli nie tylko zastępować tradycyjne metody, ale wspierać uczniów w uczeniu się.

      Jeśli TIK ma pomagać uczniom uczyć się, to nie tylko nauczyciel, ale przede wszystkim uczniowie powinni pracować aktywnie. Nauczyciel jest w tym procesie bardziej animatorem i moderatorem niż realizatorem.