• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Mamy prawo

      Czy prawo do informacji mają tylko pełnoletni?

      Gimnazjalista z Zielonej Góry, Tymon Radzik złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w odpowiedzi otrzymał… wezwanie do przedłożenia oświadczenia o pełnoletniości. W ocenie Sieci Watchdog działanie instytucji jest niedopuszczalne, a prawo do informacji publicznej przysługuje także najmłodszym. Centrum Edukacji Obywatelskiej prezentuje przypadek Tymon (za artykułem Sieci Watchdog) jako dobry przykład praktycznej edukacji prawnej i obywatelskiej.

      Tymon Radzik, gimnazjalista z Zielonej Góry, zwrócił się do Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (dalej jako: „NASK”) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści (e-mail z 21 listopada 2016 r.): Na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o przesłanie na ten email informacji publicznej, w postaci: skanu/fotokopii obowiązującej umowy zawartej między NASK a Agora S. A.  o wydzierżawienie domen polska.pl i poland.pl zawartej w 2011 r.

      7 grudnia 2016 r. wnioskodawca otrzymał pismo od podmiotu zobowiązanego, w którym zażądano od niego przedstawienia oświadczenia o pełnoletniości: „(…) uprzejmie prosimy o złożenie oświadczenia, że jest Pan osoba pełnoletnią tj. posiadającą ukończone 18 lat życia. Zgodnie z polskim Kodeksem cywilnym (art. 11 Kc) wyłącznie osoby pełnoletnie posiadają pełną zdolność do czynności prawnych i jako takie mogą samodzielnie składać wnioski w postępowaniu administracyjnym, w tym w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej. W imieniu osób które nie posiadają zdolności do czynności prawnych (w tym osób które są pełnoletnie) w postępowaniu administracyjnym działają ich przedstawiciele ustawowi (co do zasady rodzice)” (pismo z 7 grudnia 2016 r., pisownia oryginalna). Dalej czytamy, że oświadczenie o pełnoletniości należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia otrzymania pisma drogą elektroniczną, natomiast: „Brak powyższego oświadczenia będzie skutkował pozostawieniem Pańskiego wniosku bez rozpatrzenia” (pismo z 7 grudnia 2016 r.).

      Tego samego dnia, tj. 7 grudnia 2016 r., Tymon Radzik wysłał do NASK e-mail, w którym napisał, że żądanie złożenia takiego oświadczenia jest niedopuszczalne, a prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu. Pomimo wezwania do natychmiastowego merytorycznego rozpoznania wniosku, NASK ani nie udostępnił informacji publicznej, ani nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia. W związku z tym nastolatek złożył skargę na bezczynność NASK.

      O sprawie informowała także Dziennik Gazeta Prawna

      Każdy ma prawo do informacji publicznej

      Sprawą zajęła się Sieć Obywatelska - Watchdog Polska. Po przystąpieniu do postępowania przed WSA w Warszawie (przystąpienie w PDF + przystąpienie WORD) wskazała, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej każdy ma prawo do informacji publicznej, w tym do składania wniosków o jej udostępnienie. Nie ma znaczenia wiek czy zdolność do czynności prawnych. Ponadto NASK nielegalnie poszukiwał informacji o (nie)pełnoletniości Tymona, na podstawie których nabrał wątpliwości, czy Tymonowi przysługuje pełna zdolność do czynności prawnych. Poza tym organ bez żadnej podstawy prawnej wezwał wnioskodawcę do przedłożenia oświadczenia o pełnoletniości.

      Jedyna wątpliwość mogłaby dotyczyć możliwości składania przez nastolatka samodzielnie, bez działania przedstawicieli ustawowych, skargi do sądu administracyjnego. Jednakże w tym względzie warto mieć na uwadze art. 26 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Czynnością prawną, której może dokonywać samodzielnie, jest składanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jest to bowiem szczególne postępowanie administracyjne, w którym uprawnienie przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). W naszej ocenie Tymon może zatem skutecznie złożyć skargę do sądu administracyjnego w sprawach prawa do informacji publicznej.

      Jawność ważna nie tylko dla dorosłych

      Warunkiem koniecznym do rozwoju i budowania prawdziwego społeczeństwa obywatelskiego jest możliwość skutecznego uzyskiwania informacji publicznej także przez najmłodszych, którzy dzięki temu uczą się postawy odpowiedzialnego i świadomego obywatela. To ważne, aby wzbudzać u młodych ludzi świadomość obywatelską i zainteresowanie sprawami publicznymi.

      Nastolatek w skardze do sądu w następujący sposób zilustrował problem – Możliwe jest tworzenie młodzieżowych rad gmin. Jakże te gremia (i ich członkowie) mają faktycznie i rzeczywiście działać, skoro przyjąć, że sami nie mogą uzyskać informacji i muszą polegać na danych, które ktoś inny im przekaże?

      Sprawa u Rzecznika Praw Obywatelskich

      Z uwagi na to, że w naszej ocenie jest to bardzo ważna sprawa, dotycząca zakresu prawa do informacji publicznej, Sieć Obywatelska - Watchdog Polska zawnioskowała do Rzecznika Praw Obywatelskich o przystąpienie do postępowania ( PDF z wnioskiem + plik WORD z treścią wniosku). W piśmie do RPO Sieć wskazała, że: W ostatnim czasie obserwujemy, że podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej poszukują ograniczeń w zakresie podmiotowym prawa do informacji publicznej, ściślej rzecz biorąc – ograniczeń podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji publicznej. Sygnalizowaliśmy już, że niektóre z podmiotów zobowiązanych odbierają prawo do informacji publicznej osobom prawnym (w tym stowarzyszeniom) w związku z błędnym rozumieniem postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., SK 36/14. Tym razem działanie podmiotu zobowiązanego zmierza do odebrania prawa do informacji publicznej osobie niepełnoletniej, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych. Jest to sytuacja w najwyższym stopniu nas niepokojąca.

      „Sprawa Tymona”

      Sieć Obywatelska - Watchdog Polska poparła skarżącego, który zwrócił się do sądu o to, ażeby sprawę rozpoznać na rozprawie (a nie w trybie uproszczonym). Niezależnie od wyroku WSA w Warszawie, sprawa ta stanie się z pewnością „sprawą Tymona”, do której będziemy się odwoływać poruszając problem uzyskiwania informacji przez niepełnoletnich.

      Polecamy publikację, która może pomóc w realizacji zajęć na temat dostępu do informacji publicznej (i nie tylko).

      Źródło: www.informacjapubliczna.org.pl, autor: Bartosz Wilk
      Foto: United Nations Development Programme in Europe and CIS, Ljevan licencja:  CC BY-NC-SA 2.0

      Zobacz także: