• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Rozmawiajmy o uchodźcach!

      Fakty i mity o uchodźcach

      Mity dotyczące kryzysu uchodźczego

       

      Mit nr 1

      Uchodźcy są dobrze ubrani – to znaczy, że nie potrzebują pomocy

      Uchodźcą może zostać każdy z nas, bez względu na wykształcenie, wyznanie, sytuację materialną i kraj pochodzenia. Uchodźcy są migrantami przymusowymi, którzy na decyzję o opuszczeniu kraju pochodzenia nie mieli wpływu – zmusiła ich do tego wojna, prześladowania, czystki etniczne lub narodowe. W takim samym stopniu dotyka ten problem ludzi biednych, jak i zamożnych.

      Posiadanie pieniędzy i dobrej jakości ubioru nie oznacza, iż taka osoba z powodu obawy o swoje życie nie musiała uciekać i szukać schronienia w innym kraju. Uchodźcy często powtarzają, że bez pieniędzy, kosztowności ucieczka jest wręcz niemożliwa. Sprzedają domy, mieszkania, samochody za niewielką część ich wartości i pieniądze przeznaczają na wyjazd z kraju.

      Przede wszystkim jest to bardzo kosztowna podróż. Największym kosztem są łapówki dla wojska, policji, band grasujących na obszarach ogarniętych konfliktem zbrojnym. Znaczną część oszczędności uciekających uchodźców z Syrii pobierają przemytnicy ludzi oferujący transport drogą morską do Europy. 

      Mit nr 2

      Uchodźcy są bogaci bo mają smartfony

      W 2014 roku na stu Syryjczyków przypadało 71 zarejestrowanych telefonów komórkowych. Ci spośród nich, którzy zdecydowali się na wyjazd nie zostawili swoich telefonów w domu, tylko wzięli je ze sobą. Dla uchodźców telefon jest podstawowym narzędziem komunikacji z bliskimi pozostawionymi w kraju. Dzięki funkcjom współczesnych telefonów mają dostęp do podstawowych informacji i sytuacji w Syrii publikowanych na oficjalnych portalach internetowych oraz w mediach społecznościowych. Dostęp do Internetu to dostęp do portali społecznościowych za pomocą, których uchodźcy wymieniają się informacjami niezbędnymi w podróży, unikają zagrożeń, dzielą się radami. Dzięki telefonom mają dostęp do nawigacji i map ułatwiających wędrówkę. 

      Mit nr 3

      Uchodźcy to nie Syryjczycy. Mają fałszywe paszporty.

      Oczywiście możliwe jest, że część spośród osób przybywających do Europy posługuje się sfałszowanym paszportem. Nie oznacza to jednak, że osoby te otrzymają status uchodźcy w Europe. Imigranci, którzy przyjadą do Polski będą sprawdzani podwójnie. Najpierw w kraju, z którego będą relokowani a następnie w Polsce przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, który rozpatrywał będzie wniosek os status uchodźcy. Sprawdzany będzie między innymi akcent imigranta, znajomość kraju, z którego twierdzi, że pochodzi, informacje o historii ich życia – krewnych, pracodawcach itd. Dane te porównywane będą z danymi dostarczonymi przez wywiad. Jeżeli imigrant nie udowodni, że ucieka przed rzeczywistym prześladowaniem, zostanie przyłapany na kłamstwie, bądź ustalone zostanie, że stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski, nie będzie miał szans na otrzymanie statusu uchodźcy.

      Mit nr 4

      Uchodźcy przyniosą epidemie.

      Możliwe jest, że niektórzy spośród uchodźców, mogą cierpieć na choroby w Polsce rzadko spotykane. W krajach ogarniętych wojną opieka medyczna stoi na niskim poziomie. Nie prowadzone są szczepienia profilaktyczne. W Syrii w ostatnim czasie odnotowuje się pojawienie chorób takich jak i odra, polio, dur brzuszny i wirusowe zapalenie wątroby typu A. Prawdopodobieństwo rozprzestrzenienie się tych chorób jest przez ekspertów oceniane jako niskie. Migranci przybędą do nas z obozów przejściowych, w których poddani zostaną badaniom i szczepieniom. Po przyjeździe do Polski cudzoziemcy będą oczekiwać na rozpatrzenie wniosku o status uchodźcy w ośrodkach dla cudzoziemców, w których poddani zostaną kolejnym badaniom, szczepieniom i obserwacji. Co więcej na większość chorób, które mogliby przynieść uchodźcy zostaliśmy zaszczepieni jako dzieci, co jeszcze bardziej zmniejsza ryzyko ich rozprzestrzenienia.

      Mit nr 4

      Uchodźcy uciekają zamiast walczyć za swój kraj

      Prawdopodobnie osoby uciekające do Europy mogłyby pozostać i uczestniczyć w działaniach wojennych. Pytanie tylko do której z grup zbrojnych życzylibyśmy sobie aby Syryjczycy się przyłączyli? ISIS (tak zwane Państwo Islamskie) odpowiedzialny jest za masowe zbrodnie i prześladowania mniejszości religijnych. Armia rządowa Bashara Al Assada podejrzewana jest między innymi o stosowanie broni chemicznej. USA popierają słabnącą Armię Wolnej Syrii, ta jednak również oskarżana jest o zbrodnie a przez rząd Syrii uznawana jest za organizację terrorystyczną. W Syrii walczą także związany z Al-Kaidą Islamski Front oraz oddziały kurdyjskie uznawana za ugrupowania terrorystyczne przez Turcję.

      Wobec przedstawionej sytuacji wielu Syryjczyków nie identyfikuje się z żadną grupą biorącą udział w walkach. Ucieczka umożliwia im uniknięcie przymusowego poboru  do jednego z ugrupowań zbrojnych.

      Mit nr 5

      Tylko Europa pomaga uchodźcom

      To nie prawda. Dane z 2013 roku pokazują, że w krajach rozwijających się (do których należą w większości kraje Afryki i Bliskiego Wschodu) przebywało 86% uchodźców. Krajem o najwyższej proporcji uchodźców do ogółu mieszkańców był Liban, w którym stanowili jedną piątą ludności.

      Mit nr 6 

      Kraje muzułmańskie nie pomagają uchodźcom

      Większość uchodźców z Syrii przebywa w ościennych krajach (których większość mieszkańców to muzułmanie). Zgodnie z danymi UNHCR, Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców, Spośród 4 milionów syryjskich uchodźców 1,8 miliona znalazło schronienie w Turcji, 1,2 miliona w Libanie, 630 tysięcy w Jordanii, 250 tysięcy w Iraku, 132 tysiące w Egipcie i 25 tysięcy w Afryce Północnej. Niewielka część ludzi żyjących w przepełnionych obozach postanowiła dotrzeć do Europy, wybierając szlak przez Morze Śródziemne do Grecji.

      Zamożne kraje Zatoki Perskiej (m.in. Arabia Saudyjska, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie) odmawiają przyjęcia uchodźców za co są krytykowane. Nie stanowią one jednak większości państw muzułmańskich.

      Mit nr 7

      Uchodźcy będą otrzymywać kilkanaście tysięcy złotych na rodzinę

      Rzeczywiste koszty przeznaczane na utrzymanie uchodźców są o wiele niższe. Obecnie w Polsce osoby starające się o przyznanie statusu uchodźcy mogą w trakcie procedury przebywać w jednym z jedenastu ośrodków dla cudzoziemców prowadzonych przez UdSC w którym zapewnione jest im zakwaterowanie, wyżywienie, bezpłatna nauka języka polskiego, a także opieka medyczna i stomatologiczna. Dzieci maja dostęp do edukacji. Mieszkańcy ośrodka mogą korzystać ze zwrot kosztu biletów na komunikację publiczną. Otrzymują także kieszonkowe w wysokości 20 zł miesięcznie na zakup środków higieny osobistej, 50 zł kieszonkowego oraz 140 zł jednorazowej pomocy na zakup odzieży i obuwia. Utrzymanie ośrodków wraz z kadrą oraz uchodźcami starającymi się o status będzie kosztować w 2015 r. budżet państwa 56 mln zł. Utrzymanie jednej osoby starającej się o status wynosiło w 2014 r. średnio 1380 zł miesięcznie.

      Jeśli migrant oczekujący na zakończenie procedury zdecyduje się na mieszkanie poza ośrodkiem, może wnioskować o przyznanie środków na samodzielne utrzymanie się poza ośrodkiem. Jedna osoba otrzymuje miesięcznie kwotę 750 zł, dla czteroosobowej i większej rodziny jest to około 375 zł na osobę. Za tę kwotę migranci oczekujący na zakończenie procedury, którzy zdecydowali się na samodzielne życie poza ośrodkiem, muszą m.in. wynająć mieszkanie na wolnym rynku.

      Mit nr 8

      W Polsce jest za dużo imigrantów

      W Polsce według oficjalnych danych jest 101 tys. (z czego 71 tys. jest spoza Unii Europejskiej) i stanowią oni 0,3 % ludności naszego kraju. Jest to najniższy udział imigrantów w całej w populacji w krajach Unii Europejskiej. Choć nieoficjalnie liczby te mogą być wyższe to wciąż są one bardzo niskie w porównaniu z większością państw Europy i świata.

       

       

      Mity dotyczące kwot uchodźców czyli przesiedleń i relokacji

       
       
      W ostatnim czasie obserwujemy powszechnie pojawiające się w debacie publicznej niezgodne z prawdą informacje dotyczące zaproponowanych przez Komisję Europejską tzw. „kwot uchodźców”, czyli przesiedleń i relokacji cudzoziemców do Polski. Poniżej – w oparciu o ogólnodostępne przepisy prawa i statystyki – obalamy najczęściej pojawiające się mity dotyczące tej kwestii.
       

      Mit nr 1

      Uchodźcy – to będzie nowe zjawisko w Polsce

       
      Polska przyjmuje uchodźców już od wielu lat. Tylko w latach 2005-2014 wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożyło w Polsce ponad 89 tys. cudzoziemców. Byli to głównie obywatele Federacji Rosyjskiej, narodowości czeczeńskiej (głównie muzułmanie), ale o status uchodźcy w Polsce starali się także cudzoziemcy pochodzący z Bliskiego Wschodu i Afryki. Tylko w 2014 r. o taki status ubiegało się w Polsce m.in. 104 obywateli Syrii, 34 obywateli Afganistanu, 27 obywateli Iraku, 16 obywateli Iranu, 12 obywateli Egiptu, 12 obywateli Libii i 7 obywateli Erytrei.
       
      W 2014 r. dokumenty uprawniające do legalnego pobytu w Polsce posiadało 175 066 cudzoziemców, w tym kartę pobytu w związku z nadaniem statusu uchodźcy (międzynarodowej formy ochrony) posiadało 1408 cudzoziemców, a w związku z udzieleniem ochrony uzupełniającej (unijnej formy ochrony): 3160 cudzoziemców.
       
      Cudzoziemcy pochodzący z państw Bliskiego Wschodu i Afryki – których przyjazd budzi obecnie tak silne obawy – również od wielu już lat mieszkają w Polsce. W 2014 r. dokument uprawniający do legalnego pobytu w Polsce (m.in. karty pobytu w związku z otrzymaniem zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej, zgody na pobyt tolerowany) posiadało 544 obywateli Iraku, 257 obywateli Iranu, 798 obywateli Syrii, 927 obywateli Egiptu, 183 obywateli Afganistanu, 7 obywateli Erytrei oraz 217 obywateli Libii.
       
      W 1992 r. Polska przystąpiła do Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. i rozpoczęła tworzenie systemu prawnego i recepcyjnego dla osób poszukujących w Polsce ochrony przed prześladowaniem. Obecnie w Polsce obowiązują rozbudowane przepisy prawne dotyczące sytuacji osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy (przede wszystkim zawarte w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP), a także istnieje system ich przyjmowania (m.in. ośrodki dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy, możliwość otrzymywania pomocy socjalnej w trakcie postępowania uchodźczego, a dla uznanych uchodźców – Indywidualne Programy Integracyjne).
       

      Mit nr 2

      To nie są uchodźcy, to migranci ekonomiczni

       
      Uchodźca to cudzoziemiec, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP). Jest to zatem osoba, która przymusowo opuszcza swój kraj pochodzenia.
       
      Migrant ekonomiczny dobrowolnie opuszcza swój kraj pochodzenia w celu prowadzenia w innym państwie działalności gospodarczej lub podjęcia pracy. Migrant nie musi wyjeżdżać ze swojego kraju pochodzenia, ale chce rozpocząć życie w innym państwie.
       
      W ramach proponowanych przez Komisję Europejską tzw. „kwot uchodźców” do Polski przyjadą przesiedleni spoza UE lub relokowani z państw UE cudzoziemcy, którzy spełniają kryteria do otrzymania ochrony międzynarodowej w Polsce (tj. statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej). „Kwoty” nie obejmują zatem migrantów ekonomicznych. Wynika to wprost z przepisów prawa obowiązującego w Polsce. Zgodnie z art. 86a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, „Przesiedleniu lub relokacji będą podlegać cudzoziemcy, którzy spełniają warunki do nadania statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej”. Powody, dla których cudzoziemcy ci opuścili swój kraj pochodzenia (czy było to przymusowe czy dobrowolne) i ubiegają się o ochronę międzynarodową, zostaną zatem przeanalizowane przez polskie organy władzy zanim cudzoziemcy ci przyjadą do Polski. Nawet zatem, jeśli w grupie cudzoziemców chcących przyjechać do Polski w ramach tzw. „kwot” znajdzie się migrant ekonomiczny, nie będzie mógł on skorzystać z możliwości przesiedlenia lub relokacji do Polski.
       

      Mit nr 3

      To nie uchodźcy, to nielegalni migranci

       
      Uchodźca to cudzoziemiec, który na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP). Jest to zatem osoba, która przymusowo opuszcza swój kraj pochodzenia.
       
      Nieudokumentowani migranci (popularnie, choć nieprawidłowo, zwani nielegalnymi migrantami) to cudzoziemcy, którzy nie posiadają w danym państwie żadnego dokumentu uprawniającego ich do pobytu na jego terytorium (tj. nie posiadają oni wizy, karty pobytu ani innego dokumentu przewidzianego w przepisach prawa) i którzy nie posiadają prawa do pobytu na danym terytorium wynikającego wprost z treści przepisów (np. w przypadku ruchu bezwizowego).
       
      W ramach proponowanych przez Komisję Europejską tzw. „kwot uchodźców” przesiedleni lub relokowani cudzoziemcy przyjadą do Polski zgodnie z obowiązującym prawem. Każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce (a zatem także cudzoziemcy przesiedleni i relokowani) otrzymuje specjalny dokument: tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca (TZTC). Zgodnie z art. 55 ust. 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, TZTC, „w okresie swojej ważności, potwierdza tożsamość osoby, której zostało wydane, i uprawnia tę osobę oraz małoletnie dzieci, których dane zostały tam wpisane, do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej”. Po otrzymaniu decyzji o nadaniu statusu uchodźcy lub udzieleniu ochrony uzupełniającej przesiedlony lub relokowany cudzoziemiec otrzymuje kartę pobytu i przebywa legalnie w Polsce (art. 89i powyższej ustawy). Nie jest zatem prawidłowe nazywanie przesiedlonych i relokowanych cudzoziemców nielegalnymi migrantami.
       

      Mit nr 4

      6 tys. to za dużo – Polski na to nie stać

       
      Co roku do Polski przyjeżdża dużo więcej osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy. Przykładowo w pierwszej połowie 2015 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożyło w Polsce 3826 cudzoziemców, a w całym 2014 r. – 6621 cudzoziemców. W 2013 r. o status uchodźcy ubiegało się zaś aż 15 253 cudzoziemców, a w 2012 r. – 10 753.
       
      Osoby relokowane lub przesiedlone nie przyjadą do Polski na raz. Zgodnie z deklaracjami władz polskich będą oni przyjeżdżać w grupach liczących ok. 150 osób, w pewnych odstępach czasu, przez okres ok. 2 lat.
       
      Zgodnie z deklaracjami Komisji Europejskiej na przyjazd każdego przesiedlonego spoza UE cudzoziemca Polska otrzyma 10 000 euro, a na przyjazd każdego relokowanego z państw UE cudzoziemca – 6 000 euro. Polska otrzyma zatem na ten cel dodatkowe środki finansowe.

       

      Mit nr 5

      Uchodźcy zagrażają bezpieczeństwu w Polsce

       
      Zgodnie z obowiązującym prawem każdy cudzoziemiec zakwalifikowany przez władze polskie do przesiedlenia lub relokacji jest „sprawdzany” przez polskie organy bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 86f ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w odniesieniu do każdego z tych cudzoziemców zostanie skierowane pytanie do Komendy Głównej Straży Granicznej, Komendy Głównej Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ewentualnie też do innych organów) o istnienie podstaw do stwierdzenia, że cudzoziemiec:
      • popełnił zbrodnię przeciwko pokojowi, zbrodnię wojenną lub zbrodnię przeciwko ludzkości w rozumieniu prawa międzynarodowego,
      • jest winny działań sprzecznych z celami i zasadami Narodów Zjednoczonych określonymi w Preambule i 1 i 2 Karty Narodów Zjednoczonych,
      • popełnił zbrodnię o charakterze innym niż polityczny poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przed złożeniem wniosku o nadanie statusu uchodźcy,
      • podżegał albo w inny sposób brał udział w popełnieniu zbrodni lub czynów, o których mowa powyżej,
      • popełnił na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zbrodnię lub popełnił poza tym terytorium czyn, który jest zbrodnią według prawa polskiego, lub podżegał albo w inny sposób brał udział w popełnieniu tych zbrodni lub czynów,
      • stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa.
       
      W przypadku udzielenia przez polskie organy władzy pozytywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, taki cudzoziemiec nie jest uprawniony do otrzymania w Polsce jakiejkolwiek formy ochrony międzynarodowej, a zatem nie powinien zostać relokowany lub przesiedlony do Polski.
       

      Mit nr 6

      Polska nie jest przygotowana na przyjęcie uchodźców

       
      W Polsce od wielu lat tworzony jest system przyjęcia osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy oraz cudzoziemców, którzy otrzymali już ochronę międzynarodową (tj. status uchodźcy albo ochronę uzupełniającą).
       
      Po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemcy kierowani są do ośrodka dla cudzoziemców, gdzie mogą przebywać przez całe postępowanie uchodźcze (art. 70 i n. ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP). Obecnie w Polsce funkcjonuje 11 takich ośrodków.
       
      Cudzoziemiec może też mieszkać poza takimi ośrodkami – otrzymuje wtedy pomoc socjalną w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów swojego utrzymania w Polsce. Cudzoziemiec przebywający w Polsce bez rodziny otrzymuje 25 złotych dziennie tej pomocy (750-775 złotych miesięcznie). Organizacje pozarządowe od lat postulują podwyższenie tej kwoty, gdyż nie pozwala ona na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie co do zasady cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce nie może podjąć pracy. Może pracować tylko, jeśli w jego sprawie decyzja nie zostanie wydana w ciągu 6 miesięcy (art. 36 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP) lub gdy otrzyma już pozytywną decyzję: o nadaniu mu statusu uchodźcy albo o udzieleniu mu ochrony uzupełniającej.
       
      Po uzyskaniu ochrony międzynarodowej w Polsce cudzoziemiec może skorzystać z rocznego Indywidualnego Programu Integracyjnego, w ramach którego otrzymuje wsparcie socjalne i uczy się języka polskiego.
       
      Podstawowy system przyjmowania cudzoziemców w Polsce został zatem już stworzony, zostały także opracowane i przetestowane zarówno przez instytucje państwa jak i działające od lat w tym obszarze organizacje pozarządowe liczne instrumenty pomocne w procesie integracji (tj. powstały liczne poradniki i programy szkoleń adresowanych i do osób przyjmujących cudzoziemców i do samych zainteresowanych, a także materiały informacyjne dla cudzoziemców, funkcjonariuszy publicznych i społeczeństwa przyjmującego jak ulotki czy filmy edukacyjne, a w wielu miastach ukształtowały się dobre praktyki dotyczące przyjmowania cudzoziemców).
       
      Oczywiście nie oznacza to, iż wszystko zostało już zrobione. Konieczne jest podjęcie przez polskie władze działań mających na celu zarówno usprawnienie istniejącego systemu integracyjnego jak i znaczące jego rozszerzenie tak, by zapewniał on uchodźcom możliwość skutecznej integracji z polskim społeczeństwem.

       

      Skojarzone pliki: