• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny

      Jak przygotować nauczyciela stażystę do pracy w szkole z ocenianiem kształtującym?

      Wprowadzenie nowego nauczyciela w realia szkoły nie jest wcale łatwym zadaniem.  Często mamy do czynienia z osobą, która nie tylko nie wie, jakie czekają ją wyzwania, lecz nawet nie zdaje sobie sprawy, jakie pytania zadać, by ułatwić sobie wejście w nowe środowisko z określonymi tradycjami i zasadami funkcjonowania.  Dlatego  warto  dobrze zaplanować spotkanie z stażystą, przemyśleć, jakiego rodzaju informacje powinien uzyskać od dyrektora od razu, jakie dokumenty szkolne należy dać mu/jej do przeczytania i przeanalizowania, kogo wyznaczyć do opieki i pomocy w przypadku pojawienia się pytań i wątpliwości. Osobnym zagadnieniem jest wyjaśnienie „nowicjuszowi” na czym polega ocenianie kształtujące i jak wpływa na prace nauczyciela.

      Planując rozmowę z nowym nauczycielem warto uwzględnić jego/jej dotychczasowe doświadczenie. Nauczyciel, który już ma za sobą lata kariery pedagogicznej, przyjdzie ze swoim bagażem przyzwyczajeń, stereotypów w myśleniu o nauczaniu, znacznie trudniej będzie mu/jej zmienić swoje postępowanie w klasie niż osobie świeżo po studiach podejmującej pracę po raz pierwszy.

      Pierwsza rozmowa pomoże dyrektorowi z jednej strony zdiagnozować sytuację nauczyciela, rozpoznać jego potrzeby, z drugiej – przedstawić oczekiwania szkoły.

      Dokumenty szkolne, z jakimi powinien zapoznać się każdy nauczyciel to:

      1.       Misja i wizja szkoły

      2.       Statut szkoły

      3.       Szkolny system oceniania

      4.       Program wychowawczy

      5.       Program profilaktyki

      Nauczyciel, który rozpocznie nauczanie w klasach powinien poznać zakres materiału, którzy uczniowie opanowali w poprzednich klasach i dostosować do tego zwoje plany (rozkłady materiału). Jeśli jest to możliwe – najlepszym rozwiązaniem będzie współpraca z nauczyciele, uczącym w danej klasie w poprzednim roku szkolnym i zasięgnięcie informacji „u źródeł”.

      Osobnym zagadnieniem jest wprowadzenie nauczyciela w tajniki oceniania kształtującego. Dyrektor przedstawia nauczycielowi zadania wynikające z okeja, jednak wyjaśnianie i szczegółowe omawianie kolejnych elementów zabrałoby zbyt wiele czasu. Dobrym rozwiązaniem jest delegowanie tego zadania innemu nauczycielowi, np. liderowi zespołu OK, nauczycielowi pokrewnego lub tego samego przedmiotu. Jeśli w szkole opracowany jest arkusz obserwacji lekcji (ok.-obserwacja lub arkusz hospitacji) to należy przedstawić ten dokument nauczycielowi i szczegółowo omówić poszczególne punkty. Jako zadanie do samodzielnej pracy nauczyciel powinien otrzymać odpowiednia lekturę (np. materiały z kursu internetowego lub książkę „jak oceniać żeby uczyć”

      Podstawowe zadania wynikające z oceniania kształtującego to:

      1.Planowanie lekcji w oparciu o cele

      Nauczyciel powinien otrzymać przykładowe konspekty lekcji wypracowane przez nauczycieli i zapoznać się z nimi. Należy zwrócić uwagę na to, że cały przebieg lekcji jest podporządkowany osiągnięciu celu i  poszczególne ćwiczenia i formy aktywności powinny być modyfikowane w zależności od reakcji uczniów, tempa ich pracy. W pierwszym okresie pracy w szkole stażysta powinien opracowywać konspekty lekcji z okejem i konsultować je z opiekunem.

      2.Podawanie celów lekcji w języku zrozumiałym dla ucznia

      Jednym z praktycznych rozwiązań jest opracowanie przez nauczyciela rozkładu materiału w postaci celów sformułowanych w języku ucznia.  Natomiast określając cele poszczególnych lekcji nauczyciel powinien brać pod uwagę, co uczniowie już na ten temat wiedzą. Ten element zawierają przykładowe konspekty lekcji i  jest on odnotowany w czystym konspekcie.

      3. Podsumowanie lekcji

      Ważnym zadaniem nauczyciela okejowego jest również sprawdzenie, czy cele lekcji zostały osiągnięte. Nie każdy nauczyciel będzie miał pomysł na to, w jaki sposób skontrolować, czy cele zostały osiągnięte. Można zaproponować wykorzystanie świateł drogowych i  wyjaśnić, na czym ta technika polega.  Warto skorzystać również z innych technik, stosowanych przez nauczycieli, jak np. zdania podsumowujące czy tarcza strzelnicza.

      4. Nacobezu do lekcji

      Nacobezu wymaga szczególnego wyjaśnienia. Nauczyciel powinien otrzymać nie tylko jasną informację na temat tego, czym jest nacobezu, lecz również mieć okazje przećwiczyć umiejętność właściwego formułowania kryteriów sukcesu. Pomocne mogą być przykładowe scenariusze lekcji innych nauczycieli. Analizując zawarte w nich cele i nacobezu stażysta może spróbować sam określić różnicę między jednymi i drugimi. Następnie warto zaproponować mu zaplanowanie tematu lekcji, celów, celów w języku ucznia i nacobezu do danej jednostki lekcyjnej.

       

      W mojej opinii na początek  (pierwsze dwa-trzy miesiące roku szkolnego) opracowanie scenariuszy z celami, powiązaniem z wcześniejszą wiedzą, celami w języku ucznia i  nacobezu może być głównym i jedynym zadaniem nauczyciela związanym z ocenianiem kształtującym. Szczególnie dotyczy to doświadczonych nauczycieli, którzy muszą przełamać dotychczasowe nawyki nauczycielskie. W przypadku nauczycieli podejmujących po raz pierwszy pracę w zawodzie nauczyciela oraz w sytuacji, gdy Szkolny System Oceniania przewiduje stosowanie informacji zwrotnej i ograniczenie liczby stopni nie od rzeczy jest wprowadzenie od razu kolejnych elementów: informacji zwrotnej, samooceny i oceny koleżeńskiej.

      5. Informacja zwrotna

      IZ wymaga również szczegółowego wyjaśnienia. Można doprowadzić do jej głębszego zrozumienia przedstawiając nauczycielowi kilka prac uczniów z nacobezu i informacja zwrotną i prosząc go o określenie, czym jest w tym wypadku informacja zwrotna i z jakich elementów się składa. Samodzielne odkrycie zasad formułowania informacji zwrotnej wpłynie na jej lepsze zrozumienie i zapamiętanie.  W tym miejscu warto wyjaśnić również, że informacja zwrotna może pochodzić od innego ucznia (ocena koleżeńska). Jeśli nauczyciel będzie uczył w klasach, w których uczniowie są już  przyzwyczajeni do oceny koleżeńskiej i informacji zwrotnej, to należy powiadomić o tym stażystę. Będzie mu łatwiej stosować oba elementy okeja, a uczniowie z pewnością mu/jej w tym pomogą.

      6. Stosowanie technik zadawania pytań

      Jeśli w szkole są powszechnie stosowane techniki zadawania pytań, to nauczyciel powinien otrzymać informacje na temat tego, na czym one polegają, w jakim celu i w jaki sposób są one używane. Na początku roku szkolnego warto umożliwić stażyście obserwacje lekcji  nauczyciela stosującego okeja, w tym techniki zadawania pytań, dla lepszego ich zrozumienia.

      7. Pytania kluczowe

      Pytania kluczowe są największym wyzwaniem dla większości nauczycieli. Na wstępie należy krótko przedstawić ich ideę. Jeśli w szkole jest stworzony bank pytań kluczowych, to stażysta powinien się z nim zapoznać. Jeśli nie – należy przedstawić mu materiał dydaktyczny z kursu internetowego lub materiał w szkolenia OK. Pytania kluczowe może nauczyciel opracowywać we współpracy z opiekunem lub zespołem nauczycieli wdrażających ocenianie kształtujące.

      Jasno sformułowane zadania wraz z terminami realizacji i sposobami dokumentowania w formie tabeli ułatwiają prace zarówno dyrektorowi, jak również każdemu nauczycielowi:

      l.p

      zadanie

      Sposób dokumentacji/

      termin

      1.        

      Złożenie wniosku o zatwierdzenie programu nauczania do danej klasy

      Do 28.08

      2.        

      Zapoznanie uczniów z zakresem realizacji podstaw programowych na dany rok szkolny w danej klasie.

      Zapis informacji w dzienniku

      Początek roku szk.

      3.        

      Zapoznanie uczniów z wybranym z programem nauczania, przypomnienie o obowiązujących podręcznikach

      Zapis informacji w dzienniku

      Początek r.szk.

      4.        

      Zapoznanie uczniów z zasadami oceniani kształtującego (przypomnienie)

      Zapis w dzienniku

      Początek r.szk.

      5.        

      Wpisanie do dzienników lekcyjnych nazwy programu nauczania i podręcznika

      Do 10.09

      6.        

      Przypomnienie przedmiotowych zasad oceniania  i zebranie opinii uczniów na temat zasad oceniania, udzielania informacji zwrotnej,  pisemne potwierdzenie znajomości zasad przez rodziców

      Zapis w zeszycie ucznia

      Zapis informacji w dzienniku

      7.        

      Omówienie z uczniami planów związanych z przygotowaniem do sprawdzianów i egzaminów OKE, konkursów

      Zapis informacji w dzienniku

      Początek roku szkolnego

      8.        

      Przygotowanie planu wynikowego i rozkładu materiału

      Termin: 10.09

      9.        

      Zapoznanie się z opiniami pedagogiczno-psychologicznymi

      Potwierdzenie pisemne u pedagoga do 11.09

      10.    

      Dostosowanie wymagań edukacyjnych do wskazówek poradni

      Do 15.09

      11.    

      Zapoznanie uczniów z programem własnych zajęć dodatkowych/kół,

      Do 15.09

      12.    

      Przypomnienie o zasadach bezpieczeństwa i higieny pracy ucznia w pracowni, zapoznanie z regulaminem pracowni

      Zapis informacji w dzienniku

      13.    

      Omówienie zasad korzystania z konsultacji

      Do 13.09

      14.    

      Podawanie uczniom celów lekcji

      Dziennik lekcyjny

      Cały rok szkolny

      15.    

      Podawanie uczniom nacobezu do lekcji, prac domowych i sprawdzianów

      Zeszyty uczniowskie

      Cały rok szkolny

      16.    

      Opracowanie konspektów lekcji z uwzględnieniem oceniania kształtującego (dotyczy nauczycieli stażystów)

      Portfolio nauczyciela

      Rok szkolny

      17.    

      Udzielanie informacji zwrotnej

      Prace uczniów, portfolio nauczyciela,  cały rok szkolny

       

      Może się zdarzyć, że nowozatrudniony nauczyciel zostanie wychowawcą klasy. Zadania wychowawcy klasy to:

       

      L.p.

      Zadanie

      Uwagi i terminy

      1.        

      Przeprowadzenie zajęć na temat oceniania kształtującego (Odpowiedzialność za własne uczenie się, co mi pomaga, a co przeszkadza w uczeniu się)

      Zapis w dzienniku

      Pierwszy tydzień r.szk.

      2.        

      Opracowanie planu pracy wychowawczej (zaopiniowanie przez uczniów i rodziców)

      Do 18.09

      3.        

      Zapoznanie uczniów z Statutem, Systemem Oceniania, Programem Wychowawczym, regulaminami wewnątrzszkolnymi, kalendarzem imprez szkolnych, terminami zebrań.  Zapoznanie z zarządzeniami dyrektora szkoły i decyzjami RP w sprawach porządkowych i organizacyjnych, planem ewakuacji

      Do 10.09

      Zapis w dzienniku

      Tablica informacyjna

      4.        

      Powołanie samorządów klasowych, rozmowa o samorządności

      Do 10.09

      5.        

      Zapoznanie uczniów z wykazem przedmiotów obowiązkowych i zajęć dodatkowych (plan), informacja o nauczycielach uczących w danej klasie, dyżurach dyrektora, pielęgniarki, pedagoga, psychologa

      Zapis w dzienniku

      6.        

      Ustalenie dyżurnych klasowych i zakresu ich odpowiedzialności

      Grafik

      7.        

      Prowadzenie  dokumentacji szkolnej –  arkusze ocen dla nowych uczniów, dzienniki klasowe

      Do 3.09

      8.        

      Przygotowanie i przeprowadzenie pierwszego zebrania z rodzicami.  Informacja o ocenianiu kształtującym. Przygotowanie pakietu informacji, oświadczeń i deklaracji.

      Do 15.09

       

      Skojarzone pliki: