• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Opowiem ci o wolnej Polsce

      W mechanizmie służb specjalnych

      28 marca 2014 r. uczniowie klasy III PG nr 22 Lauder- Morasha w Warszawie spotkali się w szkole z płk Stanisławem Radajem, przyjacielem płk Ryszarda Kuklińskiego. Nasz gość współpracował z płk Kuklińskim w sztabie generalnym Ludowego Wojska Polskiego. Poznali się, jak wspominał podczas nagrywania wywiadu, w 1948 r. kiedy wstępowali do Szkoły Oficerów Piechoty nr 1 we Wrocławiu. ,,Byliśmy zachwyceni polskim wojskiem. Szybko okazało się , że łączy nas także zamiłowanie do żeglarstwa”. Płk Radaj podkreślał, że w pracy w sztabie płk Kukliński wykorzystywał ponadprzeciętne zdolności manualne, zwłaszcza w kreśleniu map. Nasze spotkanie Pan Stanisław rozpoczął od omówienia charakteru pracy w Sztabie LWP i w wywiadzie. Wskazywał na kompetencje służb specjalnych: ,, Nas nikt nie kontrolował, my zaś kontrolowaliśmy wszystkich”. Według naszego gościa do płk Kuklińskiego miały spływać wszystkie dokumenty dotyczące Układu Warszawskiego. ,, To minister prosił Ryśka o wnioski, stąd Ryszard wiedział wszystko. Zapamiętajcie: kto posiada informacje rządzi państwem. Wywiad zawsze służył zdobywaniu władzy”.

      W dalszej części spotkania płk Radaj podzielił się z nami swoją oceną skuteczności działań podejmowanych przez Pion Operacyjny Sztabu LWP. Podkreślił rolę i znaczenie taktyki, jaką opracowano w strukturach Układu Warszawskiego, która dotyczyła uderzenia nuklearnego. Owo starcie obu bloków: NATO i UW miało nastąpić według płk Radaja na terenie NRD. Dziesiątki dywizji ( m.in. 120 dywizji z ZSRR wyposażone w czołgi, transportery opancerzone i wozy bojowe ) miały przejść przez korytarz do wschodnich granic Polski. Do tego manewru wytyczono około 20 dróg, które poszerzono do 50 m ( na potrzeby wspierających akcję samolotów). Dlatego według naszego gościa NATO, chcąc przejąć inicjatywę musiałoby uderzyć przy pomocy bomb nuklearnych. W ten sposób można było zatrzymać tzw. drugi rzut. Według płk Radaja, Kukliński udowodnił Amerykanom, że Rosjan w ten sposób się nie zatrzyma. ,,To dlatego właśnie – m.in. dzięki materiałom przekazanym przez Jacka Stronga, USA podjęło plan restrykcji wobec ZSRR, polegający na osłabianiu ekonomicznym Związku Radzieckiego. Zamiast inwazji w Europie podjęto także działania polegające na prowadzeniu wojny psychologicznej. ,,To właśnie Kukliński dostarczył Amerykanom opisy charakterologiczne radzieckich oficerów. Jak wiecie Gorbaczow odpuścił i wprowadził pieriestrojkę”.

      Zdaniem płk Radaja Kuklińskiego nie zwerbowano w Wietnamie. ,, Decyzja o współpracy dojrzewała w nim. To przecież ja z Ryszardem opracowaliśmy perfekcyjny plan inwazji na Czechosłowację w 1968 r. Czy myślicie, że gdyby był zwerbowany rok wcześniej w Wietnamie, nie powiedziałby o tej akcji Amerykanom?”.

      Ciekawym wątkiem, który został poruszony przez uczniów podczas spotkania była kwestia przekazu filmu: ,,Jack Strong”. Pan Stanisław wyjaśnił, iż niemożliwe było przedostanie się przez granicę NRD, w sposób w jaki zostało to przedstawione w filmie Władysława Pasikowskiego. Nasz gość wspomniał, że we wschodnich Niemczech służby graniczne dysponowały sprzętem, za pomocą którego można było wykryć niemal każdą istotę żywą przemycaną w taki czy innym bagażu. Testy bowiem, jak opowiadał płk Radaj, prowadzono na konikach polnych i myszach.

      W czasie spotkania niektórzy z uczniów próbowali dyskutować z naszym gościem. Odmienne zdanie w poszczególnych kwestiach dotyczących samej biografii ,,Mewy” czy też funkcjonowania polskiej armii w tamtych czasach, wywoływały ogromne emocje. Dzięki temu wywiad, który przeprowadziliśmy 28 marca, okazał się trudną, ale jednak – o czym jestem przekonany – prawdziwą szkołą obrony własnego zdania i przekonań.

      Opracował: Piotr Ulatowski