• Szkoła Ucząca Się
    • Ocenianie Kształtujące - serwis edukacyjny
    • Nauczyciel 1. klasa
    • Solidarna Szkoła
    • Kształcenie Obywatelskie w Szkole Samorządowej (KOSS)
    • Konkurs Wiedzy Obywatelskiej i Ekonomicznej
    • Szkoła z klasą 2.0
    • WF z klasą
    • Koduj z Klasą
    • Klasna Shkola
    • Młodzi przedsiębiorczy
    • Szkoła tolerancji
    • Cyfrowa Akademia
    • Rozmawiajmy o uchodźcach!
    • Samorząd uczniowski
    • Młody Obywatel
    • Weź oddech
    • Edukacja globalna
    • Zgodnie z naturą
    • Kulthurra!
    • Filmoteka szkolna. Akcja!
    • Włącz się. Młodzi i media
      • Nienawiść. Jestem przeciw!
      • Wrota Wiedzy
      • Młodzi głosują
      • Nagroda im. Ireny Sendler
      • Mamy prawo
      • Gimnazjalny Projekt Edukacyjny
      • Opowiem ci o wolnej Polsce
      • W świat z klasą
      • Ślady przeszłości - uczniowie adoptują zabytki
      • Czytam sobie w bibliotece
      • Mistrzowie kodowania
      • Działasz.pl
      • Centrum Edukacji Obywatelskiej
      • Sejm Dzieci i Młodzieży
        • Akademia uczniowska
        • Aktywna edukacja
        • Noc bibliotek
      Solidarna Szkoła

      Program wychowawczy a Solidarna Szkoła

      Autorka: Urszula Małek

      Program wychowawczy a „Solidarna Szkoła”

       

      W preambule Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku czytamy: Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej. Dla współczesnej polskiej szkoły te wartości warto na nowo przypomnieć i utożsamić, ponieważ są szczególnie ważne, kiedy patrzymy na kształtowanie postaw młodych ludzi zarówno przez pryzmat szkolnych zestawów programów nauczania, programów profilaktyki, jak i programu wychowawczego szkoły

       

      Czym jest idea Solidarności we współczesnej szkole?

       

      Idea Solidarności to zarówno wiedza o ważnych wydarzeniach z historii Polski związanych z wielkim ruchem społecznym, który doprowadził do odzyskania w 1989 roku możliwości suwerennego i demokratycznego stanowienia o losie naszej Ojczyzny, ale także wartość społeczna, której odpowiedzią jest program „Solidarna Szkoła” opierający się na:

      ·         modelu wychowania uczniów do współodpowiedzialności w umacnianiu demokracji w Polsce i Europie,

      ·         tożsamości historycznej poprzez zaangażowanie uczniów w edukację solidarnościową oraz otwartą debatę publiczną na temat demokracji,

      ·         kształtowaniu u uczniów postawy solidarności oraz poczucie wspólnoty.

       

      Jakie wartości tworzą „Solidarną Szkołę”?

       

      Ważne i pożądane w wychowaniu młodego pokolenia wartości wywodzą się od poszanowania przyrodzonej godności człowieka, która pozwala zwrócić uwagę nie tylko ma moje prawa, ale również prawa innych; na odpowiedzialność za innych i odczuwanie więzi społecznej z innymi. Dlatego w programie „Solidarnej Szkoły” tak ważne są wartości odwołujące się do poczucia solidarności społecznej, tożsamości i odpowiedzialności za wspólnotę lokalną, w której żyją i uczą się młodzi ludzie, a przede wszystkim budowania poczucia tożsamości historycznej, dzięki której uczniowie mogą poznać, jakie znaczenie dla umacnia demokracji w Polsce i w Europie miał zryw solidarnościowy lat 80-tych, który doprowadził do tak ważnych przemian w 1989 roku.

       

      Co to znaczy być solidarnym dla ucznia?

       

      Młodzi ludzie często poszukują celu i bycie solidarnym z kimś i dla kogoś, może wskazać im kierunek działania. Dlatego ważne jest, aby uczniowie dostrzegali i rozróżniali różne kręgi solidarności społecznej i ich znaczenie dla jednostki, grupy, ale także społeczności lokalnej i globalnej.

       

      W rozumieniu solidarności i solidaryzmu nie można zapomnieć o znaczeniu idei ruchu solidarnościowego w Polsce, budzeniu szacunku do tych, którzy podejmowali walkę o wolność, suwerenność i demokratycznych ustrój państwa polskiego. Ponadto w kształtowaniu postaw ważne jest zwrócenie uwagi na te cechy osobowości człowieka, które sprzyjają tworzeniu więzi społecznych i duchowych; nauczaniu przez przeżywanie.

       

      Według badań CBOS z 2010 roku: Blisko połowa grupy osób urodzonych przed 1963 rokiem (48%) w ostatnich latach nigdy nie przekazywała młodszemu pokoleniu swoich doświadczeń związanych z pierwszą „Solidarnością”, nie opowiadała o tamtych czasach, własnych przeżyciach i przemyśleniach dotyczących tego okresu. Zwierzenia tego rodzaju, kierowane do dzieci, wnuków czy innych młodych ludzi z rodziny, co najmniej kilka razy zdarzały się w ostatnich latach ponad dwóm piątym tej grupy ankietowanych, przy czym niespełna jedna trzecia (30%) kilka razy opowiadała o swoich doświadczeniach, a 13% wielokrotnie wspominało swoje przeżycia związane z tym okresem. Dlatego w otoczeniu szkoły, wśród naturalnych sojuszników szkoły, którymi są rodzice i dziadkowie należy i warto szukać tych, którzy jako świadkowie historii opowiedzą młodym ludziom o lokalnych bohaterach, o poczuciu tożsamości i wartości solidarności społecznej, którą sami odczuli i przeżyli. Szkoła, która otwiera się na rodziców i lokalną społeczność uczy dialogu społecznego i dzieli się odpowiedzialnością za kształtowanie postaw młodych ludzi.

       

      W nauce odpowiedzialności społecznej ważne jest otwarcie szkoły i współpraca szkoły z organizacjami pozarządowymi, szczególnie tymi, które odwołują się do idei solidaryzmu pokazując, dlaczego warto być solidarnym zarówno z najbliższymi, jak i z tymi, których nie znamy, a którzy potrzebują naszej pomocy. To otwarcie na innych, otwarcie na dialog i współpracę jest najważniejszym zadaniem szkoły w kształtowaniu postaw obywatelskich młodych ludzi.

       

      W latach 80-tych wielu rodziców i dziadków współczesnych uczniów odwoływało się do hasła „Nie ma wolności bez „Solidarności”. Dlatego należy przywrócić wartość solidarności rozumianej, jako dialog, odpowiedzialność i poczucie wspólnoty oparte na współdziałaniu.

       

      Doświadczenia pierwszej „Solidarności” bywają przedmiotem refleksji jej uczestników, ale zdarza się to raczej niezbyt często. Osoby, które przeżyły i pamiętają ten okres, sporadycznie powracają myślą do tamtych czasów. Specyficzne ówczesne doświadczenia niezbyt często są także przedmiotem dyskusji i debat w gronie rodziny lub znajomych, a jeszcze rzadziej są przedmiotem rozważań w gronie kolegów ze związku zawodowego. Społeczeństwo informacyjne sprzyja indywidualizmowi, ale wcale tak nie musi być, kiedy pokażemy uczniom wartość pracy zespołowej, dialogu i zaangażowania na rzecz potrzebujących.

      W jaki sposób pracować z uczniami, aby kształtować poczucie solidarności?

       

      W katalogu metod i technik pracy, które warto wykorzystać zarówno w czasie zajęć lekcyjnych, jak i pozalekcyjnych na pewno pierwszoplanową jest metoda projektu, która powinna rozpocząć się od postawienia problemu – np. w formie pytania – związanego z aspektem społecznym, historycznym bycia solidarnym. Ta metoda ma szczególne znaczenie, ponieważ Polacy doceniają potencjał wspólnego działania. Przy czym w pracy z uczniami – w idei wspólnego działania – warto zwrócić uwagę na aspekt współpracy na rzecz rozwiązania problemów. Połowa badanych uważa, że ludziom łatwiej jest się zorganizować, gdy chcą przeciwko czemuś zaprotestować, a 40% stwierdza, że chętniej przyłącza się do inicjatyw, których cel jest im szczególnie bliski. Zdecydowana większość, aż 70% badanych, w swoim najbliższym otoczeniu zauważyła akcje, w których zwykli ludzie lub organizacje pozarządowe starali się rozwiązać lub zwrócić uwagę na jakiś problem. Przy rosnącym optymizmie wobec wspólnych działań, rysuje się też zauważalna bariera – co czwarty uczestnik badania nie wie, w jaki sposób i z kim mógłby podjąć współpracę. Wiąże się to m.in. z ograniczonym zaufaniem społecznym oraz brakiem przyzwyczajeń związanych z podejmowaniem społecznych inicjatyw.

       

      Program „Solidarna Szkoła” nie opiera się tylko na metodach podawczych i zaangażowaniu jedynie nauczyciela w proces kształtowania postaw, ale ciężar aktywności przenosi na ucznia i uczennicę. Dlatego w osiągnięciu zakładanych celów ważne są:

      ·         uczenie przez doświadczenie przede wszystkim uczenie odpowiedzialności, odwagi i szacunku wobec innych ludzi,

      ·         wykorzystanie TIK do pracy z uczniami, jako wymóg społeczeństwa, w którym żyjemy, a także wymóg e-środowiska tak naturalnego dla uczniów, w którym warto i należy pokazywać efekty ich pracy zespołowej,

      ·         tworzenie warunków do współpracy i współdziałania, dlatego priorytetowa rola metody projektu edukacyjnego, która ma być sposobem na wzrost zaufania społecznego i kształtowanie wielu pożądanych społecznie postaw i zachowań, o czym pisano już wcześniej.

       

      Ponadto warto zwrócić szczególną uwagę na takie metody i działania jak:

      ·         metoda Podaj dalej, czyli each one teach one, której kluczowa reguła brzmi: jeżeli ktoś nauczył Cię czegoś, Ty powinieneś przekazać to komuś innemu,

      ·         projekty Badamy razem mające na celu połączenie już prowadzonych programów badania lokalnej historii - szczególnie oral history, historii mówionej - z historią porównawczą i współpracą różnych grup młodych badaczy w skali kraju,

      ·         metoda badań jakościowych Jestem cieniem shadowing, której celem jest poznanie zadań i możliwości wolontariusza, towarzysząc osobie na co dzień pracującej z potrzebującymi,

      ·         przekazywanie efektów pracy projektowej nie tylko za pomocą wizualizacji, ale wykorzystanie środków audio, np. możliwości radia internetowego, czy publikowania audycji dźwiękowych na stronie szkoły,

      ·         prowadzenie w ramach metody projektu badań terenowych, sporządzenie raportów i rekomendacji związanych z rozwiązywaniem problemów społecznych, kulturalnych, czy gospodarczych gminy,

      ·         debaty, dyskusje, symulacje, dramy, czy praca ze źródłami, w tym metoda Sejmiku, czyli Open Space, podczas którego uczestnicy sami wybierają tematy i swobodnie zmieniają grupy dyskusyjne, czyli każdy jest „panem swoich dwóch stóp” i może odejść od jakiejś grupy i przyłączyć się do innej, może zebrać ludzi wokół siebie i zainicjować zupełnie nową rozmowę,

      ·         gry Story Cubes, która polega na snuciu opowieści przez każdego z uczestników na podstawie wylosowanych przedmiotów lub postaci; w przypadku programu „Solidarna Szkoła” jest to najpierw przygotowanie kostek z 54 przedmiotami/postaciami z historii Solidarności w latach 80-tych, a następnie rozegranie turnieju opowiadaczy historii osnutych na dziejach ruchu solidarnościowego w Polsce, w lokalnym środowisku , czy w rodzinie.

       

      Program „Solidarna Szkoła” może stać się ważnym elementem programu wychowawczego szkoły, kiedy zostanie zbudowany na podstawie współpracy i współdziałania różnych środowisk szkoły, a uczniowie będą mogli doświadczyć czym jest solidarność i solidaryzm pracując zespołowo i na rzecz innych.

       



      Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

      Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. 2012 poz. 977) przywołane dokumenty tworzą spójną całość i powinny uwzględniać wszystkie wymagania opisane w podstawie programowej kształcenia ogólnego.

      Na podstawie preambuły Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), której twórcą był Tadeusz Mazowiecki.

      O znaczeniu godności człowieka w systemie prawa konstytucyjnego Polski mówi art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

      Odwołanie do słów J.Tischner, że Człowiek jest zawsze solidarny z kimś i dla kogoś. Etyka solidarności, Znak, 2005, s. 16.

      Pamięć i niepamięć o „Solidarności”, Komunikat z badań CBOS, Warszawa lipiec 2010, s. 9.

      Pamięć i niepamięć o „Solidarności”, Komunikat z badań CBOS, Warszawa lipiec 2010, s. 13.

      Zaangażowanie społeczne Polaków – raport TNS Polska i Groupon Polska, Warszawa 2013; źródło: http://www.pi.gov.pl/PARP/chapter_86197.asp?soid=4AD31C61553443889C3535B... (dostęp: 11.01.2014).

      Zaangażowanie społeczne Polaków – raport TNS Polska i Groupon Polska, Warszawa 2013; źródło: http://media.groupon.pl/pr/248685/razem-mozemy-wiecej-polacy-wola-dziala... (dostęp: 11.01.2014).