Opiekun projektu: Renata Otolińska
Uczniowie realizujący projekt „Tacy sami” poszukują śladów mniejszości narodowych zamieszkujących na terenie Radomia w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Ich zadaniem jest odnalezienie ciekawych miejsc związanych z życiem kulturalnym i religijnym mieszkańców naszego miasta. Radom i region radomski był w okresie dwudziestolecia zamieszkały przede wszystkim przez ludność polską i żydowską, mniej liczną była mniejszość niemiecka. W Radomiu istniała parafia prawosławna i ewangelicka obok licznych parafii rzymskokatolickich.
Budynek byłego gimnazjum żydowskiego w Radomiu
Tablica upamietniająca uczniów i nauczycieli gimnazjum żydowskiego w Radomiu
Uczniowie uczestniczyli w wycieczce po Radomiu, której celem było odnalezienie śladów mniejszości narodowych. Dwóch uczniów (zupełnie przez przypadek) mogło poszerzyć swoją wiedzę na temat mniejszości żydowskiej uczestnicząc w grach terenowych - po Warszawie oprowadzał ich Jasza Mazur z powieści I. Singera w ramach programu „Ślady przeszłości”. Zwiedzili również warszawską synagogę. Wrażeniami z wycieczki podzielili się z innymi uczniami. Przygotowaliśmy również w bibliotece szkolnej wystawę zdjęć zatytułowaną „Tacy sami”. Dotarliśmy również do miejsca, w którym w okresie dwudziestolecia międzywojennego funkcjonowało w latach 1917 - 1939 żydowskie gimnazjum koedukacyjne założone przez „Towarzystwo Przyjaciół Wiedzy”. Ponadto mamy za sobą analizę źródeł i literatury dotyczącej Cmentarza Ewangelickiego w Radomiu. Przed nami jeszcze poszukiwania informacji na temat cmentarza prawosławnego i zmarłych wyznania mojżeszowego.
Zdjęcie z wystawy "Tacy sami"
Ciekawe historie:
„Gdy idzie o ogólny stan duchowny parafii, można nadmienić, że moralność nie uległa specjalnemu obniżeniu, frekwencja na nabożeństwach również nie jest gorsza, choć komunikantów jest nieco mniej od roku(...) Istnieje „duszołapstwo” ze strony kościoła katolickiego. Prawdziwym nieszczęściem są częste związki małżeńskie wyznaniowo – mieszane. Choć śluby najczęściej odbywają się w kościele ewangelickim, to jednak dzieci, jeżeli nie zaraz przez chrzest stają się katolikami, później stają się obiektem specjalnego pożądania misyjnego dla duchowieństwa katolickiego” Tak pisał pastor Edmund Friszke w 1938 roku o sytuacji w parafii. Bardzo ciekawe są losy pastora Edmunda Friszke. Przez 10 lat pełnił funkcję pastora parafii ewangelickiej w Radomiu (do 1939 roku), 21 września został aresztowany. Przebywał w obozach koncentracyjnych Sachenhausen oraz Dachau. Po wojnie objął parafię w Olsztynie.
Uczniowie o projekcie:
„Proszę Pani!!! Torę czyta się zupełnie z innej strony” – Michał
(rzeczywiście zetknięcie z Torą było dla uczniów dużym zaskoczeniem).
Naszymi sojusznikami są rodzice oraz dyrekcja szkoły oraz instytucje: Miejska Biblioteka Publiczna w Radomia, Resursa Obywatelska i in.
Literatura:
Penkalla A.: Żydowskie ślady w województwie kieleckim i radomskim, Radom 1992.
Radom. Dzieje miasta w XIX i XX wieku, pod red. S. Witkowskiego, Warszawa 1985.
Radom. Szkice z dziejów miasta, red. J. Jędrzejewicz, Warszawa 1961.
Radomskie wędrówki regionalne, pod red. Janusza Pulnara, Radom 2000.
Rogólski P.: Radomskie. Szlakiem zabytków, Radom 1996.
Zwolski Cz.: Radom i okolice. Przewodnik, Warszawa 1974.